روانشناسی

ترس کودک را چطور درمان کنیم ؟

تاریکی شب، سرزنش و سختگیری معلم، هیولاها و ارواح سرگردان، سیاه چاله های خیالی همگی از علل ایجاد استرس در کودک هستند، علل زیادی برای ایجاد ترس در کودک وجود دارد، احتمالا بارها خطاب به کودکتان گفته اید که «نترس»، «نگران نباش» ولی این حرفها کوچکترین تاثیری بر روی او نداشته، البته بهتر است بگوئیم کودک نمی داند که چطور باید به حرف شما گوش کند و راهی برای نترسیدن و اضطراب نداشتن پیدا کند، اما بهتر است بدانید که راههای زیادی برای کمک به فرزندتان برای رویارویی با ترسش وجود دارد کافیست تا پایان این متن با ما همراه باشید.

رفتار با کودک به جهت تاثیر در آِینده و ناخودآگاه کودک دارای اهمیت بسیاری از کسب مشاوره تلفنی در این زمینه غافل نباشید .

آیا ترس کودک دارای جوانب مثبت هم هست؟

همه‌ی ترس‌ها بد نیستند. در حقیقت، کمی ترس می‌تواند برای شما مانند بیمه عمل کند. نویسنده‌ی کتاب «نجات دادن کودکان از اضطراب» می‌گوید: «بدون داشتن ترس ما بی‌محابا وارد چیزهایی می‌شویم که نباید به آنها ورود پیدا کنیم»

او می‌گوید برخی ترس‌ها در ذات انسان‌ آمیخته شده مانند اینکه، بسیاری از کودکان و بزرگسالان از چیزهایی می‌ترسند که تا‌به‌حال تجربه نکرده‌اند. مغز انسان‌ها طوری برنامه ریزی شده که در برابر مارها از خود محافظت کند. حتی اگر فرد در تمام زندگی خود با هیچ مار سمی یا غیرسمی‌ای هم مواجه نشده باشد.

هر چند ترس می تواند جنبه های مثبتی داشته باشد اما برخی کودکان از اختلال اضطراب رنج می‌برند. آنها معمولا نسبت به یک تجربه‌ی ناخوشایند، عکس‌العمل‌های احساسی شدیدی نشان می‌دهند. اکثر اوقات ترس‌های کودکان قابل پیش‌بینی هستند.

ترس کودک را چطور درمان کنیم ؟
ترس کودک را چطور درمان کنیم ؟

منشا ترس کودکان در سنین و دوره‌های مختلف چیست؟

قبل از وارد شدن به این مبحث اگر ترسی غیر عادی را در فرزندتان مشاهده کرده اید حتما از راهکارهای مشاوران تلفنی برای رفع آن بهرمند شوید:

۱. ترس در کودکان نوپا و نوزادان

صداهای بلند و حرکات ناگهانی

اشیای بزرگی که به‌سمت‌شان می‌آیند

غریبه‌ها

جدایی

تغییرات در خانه

۲. ترس در کودکان پیش‌دبستانی

تاریکی

صدای شبانه

ماسک‌ها

هیولاها و ارواح

حیواناتی همچون سگ‌

۳. ترس در کودکان دبستانی

مارها و عنکبوت‌ها

طوفان‌ها و بلایای طبیعی

تنها ماندن در خانه

معلم عصبانی

اخبار و برنامه‌های ترسناک

صدمات، بیماری‌ها، دکتر، آمپول و مرگ

ترس از شکست یا طرد شدن توسط دیگران

ترس کودک را چطور درمان کنیم ؟
ترس کودک را چطور درمان کنیم ؟

چطور ترس را در کودکان نوپا و نوزادان کاهش دهیم ؟

چانسکی پژوهشگر در زمینه ترس در کودکان می‌گوید در شرایط ایده‌آل، دنیای نوزاد سرشار از آغوش امن و پُر از آرامش والدینشان است. صداهای بلند، غریبه‌ها و هر چیزی که این آغوش را از او بگیرد، باعث ایجاد ترس او می‌گردد.

یک نکته‌ی ساده برای حفظ آرامش کودک اینست که برنامه‌ی منظمی برای زندگی او داشته باشید و تعداد افرادی را که وارد زندگی نوزادتان می‌شوند، محدود کنید.

برای کاهش ترس در فرزندتان رابطه‌ی خود را با او بهبود بخشید، مرتبا او را در آغوش بگیرید، با او ارتباط چشمی برقرار کنید، با او صحبت کنید یا حتی آواز بخوانید. بگذارید این کارها کمکی باشد برای ایجاد حس اعتماد در ذهن نوزاد زیرا این حس اعتماد باعث می‌گردد نوزادتان در برابر اضطراب مقاوم‌تر گردد.

چطور ترس را در کودکان پیش دبستانی کاهش دهیم ؟

با بزرگ‌تر شدن کودک دنیای او نیز با مکان ها و افراد جدیدی پر می شود، این امر باعث ایجاد ترس در کودک می گردد .‌ چانسکی می‌گوید: «مکان‌ها و افراد جدید باعث می‌گردد کودک از چیزهای ناشناخته بترسد. برخی از این ترس‌ها نتیجه‌ی تجربیات قبلی هستند و برخی ترس‌ها هم به‌سبب تخیلات دوران کودکی به‌وجود می‌آیند.»

هر چند بزرگسالان به راحتی می‌توانند تصور نکنند که چیزی در گوشه‌ی تاریک کمد اتاق‌شان در کمین آنها نشسته، ولی کودکان هنوز این مهارت را پیدا نکرده‌اند که به خودشان این احساس اطمینان و آرامش را بدهند.

دکتر کریستین لاگاتوتا (Kristin Lagattuta) استادیار رشته روانشناسی دانشگاه کالیفرنیا در تحقیقاتی که درمورد کودکان پیش‌دبستانی انجام داده به موضوع ارتباط بین ذهن و احساسات کودکان پرداخته.

لاگاتوتا توضیح می‌دهد که کودکانِ حدودا ۴ یا ۵ ساله مشکلی ندارند. آنها می‌توانند فرق تخیلات و واقعیت را درک کنند مگر اینکه تخیلات آنها در مورد چیز ترسناکی باشد. او می‌گوید: «وقتی احساسات واقعی باشند، برای آنها سخت است که درک کنند تجربیاتی که به‌همراه آن احساسات می‌آیند واقعی نیستند.»

ترس کودک را چطور درمان کنیم ؟
ترس کودک را چطور درمان کنیم ؟

 چطور به کودکانی که می ترسند کمک کنیم؟

چانسکی می‌گوید فرقی ندارد کودکتان در چه سنی قرار دارد، می‌توانید چالش‌های پیش‌روی او را به قدم‌های کوچک‌تر تقسیم کنید. او پیشنهاد می‌کند بهمراه کودکتان با ترسهایی همچون ترس از کمد بزرگ و تاریکِ غارمانند مواجه شوید با اینکار می‌توانید آن کمد را به جایی جالب و مثبت تبدیل کنید.

او می‌گوید: «با به‌وجود آوردن یک احساس جدید، می‌توانید اضطراب را از بین ببرید». چانسکی می‌گوید خلاقیت به‌خرج بدهید. به‌همراه او وارد کمد تاریک شوید و در نور چراغ‌قوه کتاب بخوانید، شکل‌های سایه‌ای درست کنید و با هم به آنها بخندید، بیست‌سؤالی بازی کنید. این کارها ذهنیت کودک را نسبت به آن محیط رعب آور کاملا تغییر می‌دهد. برای گرفتن بهترین نتیجه، این کارها را چندین بار تکرار کنید.

ترس از حیوانات به ویژه سگ یکی از بزرگ‌ترین ترس‌های کودکان پیش‌دبستانیست. سگ‌ها معمولا بزرگ‌ و پُرسروصدا هستند و به‌ صورت غریزی به سمت کودکان می‌پرند که این تصویر برای کودکان اصلا تصویر جالبی نیست.

چانسکی پیشنهاد می‌کند قدم‌به‌قدم به ترس نزدیک شوید. سعی نکنید زیادی از کودک خود مراقبت کنید یا سریع به او بگویید: «ترس نداره!‌ بیا جلو!»، در عوض به کودک خود فرصت دهید خودش یک تجربه‌ی بی‌خطر و تحت نظارت شما کسب نماید.

حتما بخوانید:

مدیریت اضطراب در کودکان

چانسکی همچنین می‌گوید: «از کودک خود بپرسید که سگ چکار می‌کند؟ آیا دم او تکان می‌خورد؟ آیا این نشانه‌ی سگ خوشحال است؟»

وقتی سگ خوابیده، با کودکتان به آن نزدیک شوید، به کودک‌تان اجازه دهید به سگ در حال خواب نگاه کند با اینکار به فرزندتان اجازه می‌دهید به دنیای سگ‌ها نزدیک شود.

دکتر لاگاتوتا در تحقیقات خود به این نتیجه رسیده که کودکان ۳ یا ۴ ساله می‌دانند فکر کردن درباره‌ی آینده می‌تواند باعث نگرانی شود.

او می‌گوید: «آنها می‌دانند افکار منفی احساس بدی به شما می‌دهند. خیلی بعدتر یعنی در ۷ سالگی کودکان به این نتیجه می‌رسند که افکار مثبت می‌توانند باعث خوشحالی شوند.» با وجود این آگاهی، کودکان هنوز هم آن‌قدر قدرت تمرکز ندارند که افکار خود را مدیریت کنند. به همین خاطر حرف‌زدن با کودکان در مورد ترس کار بس بیهوده‌ایست.

لاگاتوتا برای کودک چهار ساله‌ی خود از روش قابل لمس‌تری استفاده کرد. او از فرزند خود خواست در «دفتر فکر‌های خوب» نقاشی بکشد. وقتی سن کودک بالاتر رفت، کلمات را هم به این دفتر اضافه کرد.

ترس کودک را چطور درمان کنیم ؟
ترس کودک را چطور درمان کنیم ؟

چطور کودکان مدرسه ای را از ترس دور نگه داریم؟

کودک در سنین مدرسه در دنیایی از دانش و تجربیات جدید قرار می‌گیرد. این دنیا حاوی خطرات واقعی‌تری همچون مانور آتش‌سوزی، دزدی، طوفان و جنگ است به این ترتیب واقع‌گرایی کم‌کم به سراغ کودک می‌آید. اگر کودکتان در اثر ترس شدید از زندگی عادی فاصله گرفته حتما در اولویت وقت این موضوع را از طریق مشاوره روانشناسی پیگیری نمائید .

مطمئن شوید که کودک‌تان دقیقا از چه می‌ترسد. اگر کودک‌تان دوست ندارد به استخر برود، آیا دلیلش این است که از آب و غرق‌شدن می‌ترسد؟ یا اینکه از صدای سوت غریق‌نجات وحشت دارد؟ تنها راهِ فهمیدن، این است که بپرسیم.

در مورد کودکان کم‌سن‌وسال می‌توانید از نقاشی‌کشیدن کمک بگیرید. از او بخواهید دو نقاشی بکشد؛ یک نقاشی از خودش در شرایط ترسناک و یک «حباب نگرانی» روی سرش که فکر می‌کند در آن شرایط چه اتفاقی قرار است بی افتد. بعد از کودکتان بخواهید نقاشی دیگری از خودش در همان شرایط بکشد. ولی یک «حباب باهوش‌تر» روی خودش بگذارد. حبابی که در آن آرامش بیشتر و افکار واقع‌گرایانه‌تری دارد.

کودکی که از عصبانیت معلم خود می هراسد ممکن است بگوید: «اگر تکالیفم را فراموش کنم معلمم منو به دفتر مدیر می‌فرسته». ولی «حباب با‌هوش» ممکن است به او بگوید: «دوستم الکس تکالیفش رو فراموش کرده بود، معلم بهش گفت که گوشه‌ی دفترچه یادداشت کنه که دیگه یادش نره.»

چانسکی می‌گوید: «این روش به کودک کمک می‌کند تا رابطه‌ی بین احساسات خود را در این دو داستان مختلف درک نماید.»

کودکانی که از حوادث طبیعی ترس دارند هم می‌توانند نقطه‌نظر خود را تغییر دهند. این کودکان می‌توانند آنچه را که در مدرسه در مورد طوفان، تندباد یا زلزله آموخته‌اند، به والدین خود یاد دهند. این کار به آنها کمک می‌کند نگاهی نو به این شرایط داشته باشند.

شاید برایتان جالب باشد:

چگونه خشم را در کودکمان کنترل کنیم؟

چانسکی توضیح می‌دهد که این روش‌ها برای کودکانی که توانایی‌های شناختی بیشتری دارند، مفید است. برای کودکانی که تنش‌های فیزیکی دارند، شب‌ها اضطراب آور است و نمی‌توانند بخوابند، روش‌های آرامش‌بخشیدن مفید‌تر هستند.

لوری لیت (Lori Lite) متخصص اجرای تکنیک‌های آرامش‌بخشیدن به کودکانست، او این تکنیک‌ها را برای کودکان خودش هم امتحان کرده یکی از فرزندان او دچار اختلال بیش فعالی بود و همیشه بیمار بود، فرزند دیگر او شب‌ها نمی‌خوابید و کابوس می‌دید.

او داستان‌هایی درباره‌ی نفس عمیق کشیدن و شل‌کردن ماهیچه‌ها را برای فرزندانش تعریف می‌کرد و به این ترتیب به تدریج توانست به کودکان خود کمک کند. لیت می‌گوید: «خوبی چنین داستان‌هایی این است که لازم نیست به کلاس بروید، لازم نیست برای خواندن آنها مدرک داشته باشید و همچنین لازم نیست پول زیادی برای تهیه‌ی آنها خرج کنید. تنها کاری که باید بکنید این است که cd را روشن کنید یا کتاب را بخوانید.»

برای آشنایی بیشتر با راهکارهای کاهش و درمان ترس در کودکان از مشاوره روانشناسی بهره مند شوید .

کاهش ترس کودکان با توسل به راهکارهای عمومی در تمام سنین

وقتی کودکتان می‌ترسد، چه ۵ ساله باشد یا ۱۵ ساله، سعی کنید حتما به او و ترسش احترام بگذارید. چانسکی این روش‌های اولیه برای کمک به او را پیشنهاد می‌کند:

  • از روی ترس با فرزند خود صحبت نکنید.
  • آرام و مطمئن باشید، لحن سخن گفتن شما به‌اندازه‌ی آنچه می‌گویید اهمیت دارد.
  • وقتی به فرزند خود کمک می‌کنید با ترس‌های خود مواجه شود، دقت کنید که او چطور راحت‌تر است. مجبورش نکنید از حد خود فراتر برود. اما کاملا هم دست از تلاشتان برندارید. طفره‌رفتن راه درستی برای درمان اضطراب در کودکان نیست.
  • روش‌های مختلف مواجهه با ترس را امتحان کنید. مثلا نقاشی‌کشیدن،‌ عروسک‌بازی یا نقش بازی کردن.
  • در نهایت به‌خاطر تلاش‌های کوچک و بزرگ کودک‌تان، به او جایزه بدهید و تشویقش کنید .
مشاهده بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شش − 5 =

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن