حقوقی

تغییرات مثبت در قانون جدید حمایت از کودکان چیست؟

قانون جدید حمایت از کودکان که مناقشات بسیاری بر سر تصویب آن وجود دارد دائما در حال اصطلاح و بازبینی قرار دارد و میان مجلس و شورای نگهبان رد و بدل می گردد، حقوقدانان این قانون را از برخی جهات مثبت ارزیابی کرده اند با هم نگاهی به نقاط قوت این قانون از زبان طیبه سیاوشی نماینده مجلس می اندازیم:

چنانچه شاهد کودک آزاری در اطرافتان هستید و نمی دانید چطور به این قضیه فیصله دهید از مشاوره تلفنی استفاده نمائید.

نقاط مثبت قانون جدید چیست؟
  1. گستردگی و شمول این قانون اولین مورد مثبتی است که در نگاه اول خودنمایی می کند آن است که به صورت نسبتاً وسیعی به معرفی جرایم علیه کودکان و همچنین مصادیق کودک آزاری پرداخته و برای هر یک از این موارد، مجازات‌هایی تعیین کرده، در حالی که پیش از این و در قانون قبلی بسیار مختصر هر نوع آزار و اذیت علیه کودکان، خریدوفروش یا بهره کشی از آنان را به صورت کلی ممنوع اعلام کرده بود، بدون در نظر گرفتن مجازات خاصی برای این سو رفتارها در حالی که نگاه موردی و جامع قانون جدید این نقص را رفع کرده است .
  2. مسئول دانستن ارگان ها و نهادهای دولتی، از جمله وزارت بهداشت، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، وزارت آموزش‌وپرورش و نیز صداوسیما یکی از موراد مثبت دیگری است که در قانون پیشین خبری از آن نبود و هیچ وظیفه و تکلیفی در خصوص حمایت از کودکان برای آنها تعیین نشده بود، بلکه تنها به برخی از موسسات و اشخاص تکلیف کرده بود که در صورت مشاهده کودک آزاری، مراتب را به مقام صالح قضایی اعلام نمایند، البته گذشته از اینها در قانون جدید تناسب جرایم و مجازات ها هم به نحوی حمایتی‌تر و پویاتر تعیین شده و نظام دادرسی مجزایی مقرر گردیده است .

 این مطلب را بخوانید: با حواشی حضانت فرزندان بعد از طلاق چه کنیم؟

 

  1. حمایت از کودکان بالغ تا ۱۸ سالگی، این امر را هم می توان در زمره موارد مثبت در این قانون دانست زیرا سن بلوغ در نظام فقهی و حقوقی ایران از جمله موارد مناقشه آفرین بوده و هست، براساس قانون ایران و فقه ، سن بلوغ در دختران ۹ سال تمام قمری و در پسران ۱۵ سال تمام قمری است. به این معنی که دختران پس از ۹ سال و پسران بعد از ۱۵ سال از نظر قانون مدنی و اسلام دیگر«طفل» و کودک به حساب نمی آیند و باید یا آنها مانند بزرگسالان رفتار شود. در حالی که همگی به خوبی می دانیم که با مناسبات و اقتضائات کنونی اجتماع، به سختی می‌توان یک دختر ۹ ساله یا حتی یک پسر ۱۵ ساله را بزرگسال محسوب کرد و آنها را نیازمند حمایت‌های قانونی ویژه ای ندانست. به دلیل همین وصف، با وجود اینکه قانون مدنی ایران سن بلوغ را همان سن بلوغ شرعی می‌داند، قانون جدید حمایت از کودکان و نوجوانان با جدا کردن مفهوم «طفل و کودک» از «نوجوان» سعی داشته تا حمایتهای قانونی را به‌کودکان بالغ زیر ۱۸ سال هم تسری دهد. ماده ۲ قانون جدید حمایت از کودکان و نوجوانان : تمام افرادی که کمتر از ۱۸ سال دارند، مشمول حمایت‌های این قانون می‌شوند.
  2. حمایت از کودکان و نوجوانان در معرض خطر و آسیب (و نه فقط کودکان و نوجوانان بزه دیده)، نکته مهم دیگری است که در این قانون به آن توجه شده و پیش‌بینی برخی اقدامات پیشگیرانه در این خصوص با کمک و همراهی مددکاران اجتماعی و دادگاه خانواده است. مطابق ماده ۳ این قانون، در موارد مشخصی، درصورتی که طفل یا نوجوان در معرض بزه دیدگی یا آسیب به سلامت جسمی، روانی، اجتماعی، اخلاقی، امنیت یا وضعیت آموزشی قرار بگیرد، وضعیت مخاطره‌آمیز تلقی می‌شود و موجب مداخله و حمایت قانونی از طفل و نوجوان خواهد شد. از جمله مصادیق آن عبارت است از: بی‌سرپرستی طفل و نوجوان، بی‌توجهی و سهل‌انگاری در انجام وظایف قانونی نسبت به آنان از سوی هر شخصی که مکلف به آن است، زندانی شدن هر یک از والدین یا سرپرستان قانونی، اعتیادهای زیان آور مانند مواد مخدر، روانگردان یا قمار، خشونت مستمر والدین، اولیا، سرپرستان قانونی یا سایر اعضا خانواده نسبت به یکدیگر، بازماندن طفل و نوجوان از تحصیل؛ طرد شدن طفل و نوجوان از سوی خانواده، هرگونه وضعیت زیانبار ناشی از فقر شدید، آوارگی، پناهندگی، مهاجرت یا بی‌تابعیتی، فرار مکرر از خانه یا مدرسه و ترک تحصیل از سوی طفل یا نوجوان.
  3. حمایت از تحصیل کودکان، یعنی چنانچه والدین و سرپرستان قانونی تمکن مالی لازم برای تحصیل کودک را نداشته باشند، به تشخیص دادستان، وزارت آموزش‌وپرورش و سازمان بهزیستی مکلف‌ گردیده اند امکانات لازم برای تحصیل اطفال و نوجوانان را فراهم نمایند. مضاف بر این، هرگونه تشویق کودک یا نوجوان به ترک تحصیل یا فرار از مدرسه نیز جرم انگاری شده و چنانچه شخصی کودک یا نوجوانی را به ترک تحصیل تشویق و ترغیب یا تهدید نماید صرف نظر از اینکه با چه ابزاری این کار را انجام داده، مجازات خواهد داشت.

شاید برایتان مفید باشد: چگونگی کودکی را به فرزندخواندگی بگیریم؟

آیا مجازات در قانون جدید جایی دارد؟
  1. مجازات حبس برای اذیت و آزار جنسی کودکان، نکته مثبت دیگری است در خصوص این قانون، براساس ماده ۱۰ قانون حمایت از حقوق کودکان و نوجوانان، در صورت اثبات هرگونه اذیت و آزار جنسی به کودک حداکثر مجازات حبس از دو تا پنج سال برای مجرم تعیین می گردد هرچند فعالان حقوق کودک مجازات های مطرح شده در این ماده را ناکافی می‌دانند و به برخی موارد آن اعتراض هم دارند. زیرا بند ۲ ماده ۱۰ این قانون، مجازات آزارهای جنسی را چنانچه به عنف (با زور و اجبار و بدون رضایت) نباشد، کمتر دانسته در حالی که مخالفان این بند بر این باورند که در نظر گرفتن رضایت کودک زیر ۱۸ سال را نباید عاملی مؤثر در کاهش مجازات فرد آزاردهنده به شمار آورد. به‌عبارتی آنها این سؤال را مطرح می‌کنند که آیا اصلاً رضایت کودک و نوجوان در این مورد را می‌توان معتبر دانست؟ توجه دیگر این قانون به حق تحصیل کودکان و نوجوانان است.
  2. جزای نقدی، این مجازات هم در صورت استنکاف از وظایف تعیین شده در این قانون برای والدین و سرپرستان در نظر گرفته شده یعنی قانونگذار تکالیف مهمی در این قانون پیش‌بینی کرده و در صورت عدم انجام این وظایف برای آنها مجازات هایی (جزای نقدی) مشخص کرده، کما اینکه نهادهای دیگر را هم در این خصوص مسئول شناخته است. ازجمله اینکه سازمان ثبت احوال کشور باید با همکاری سایر نهادهای مربوط و با در نظر گرفتن اقامتگاه اشخاص و تغییرات آن، هر سال حداقل سه ماه پیش از آغاز سال تحصیلی جدید، اسامی و نشانی اطفال و نوجوانان ایرانی و غیرایرانی را که به سن قانونی تحصیل رسیده‌اند، به آموزش وپرورش اعلام کند. همچنین وزارت آموزش‌وپرورش مکلف است موارد عدم ثبت‌نام و مشکوک به ترک تحصیل اطفال و نوجوانان تا پایان دوره متوسطه را به سازمان بهزیستی یا دفتر حمایت از اطفال و نوجوانان قوه قضائیه اعلام کند و اقدامات لازم را جهت ثبت‌نام و حمایت تحصیلی کامل از اطفال و نوجوانان تا پایان دوره متوسطه انجام دهد.

در مجموع می‌توان اینچنین جمع بندی کرد که رویکرد این قانون حمایتی است. هرچند، انتقاداتی هم به این قانون وارد گردیده؛ ازجمله اینکه، برخی حامیان حقوق کودک مجازات‌های مطرح شده در آن را کافی نمی‌دانند و از طرفی برخی دیگر هم بر این باورند که این قانون زمینه برخی مداخله‌های غیرضروری دولت در نهاد خانواده را فراهم می‌کند ولی با تمام این اوصاف به‌نظر می‌رسد که این قانون تغییرات مثبت و رو به جلویی را در زمینه حمایت از کودکان و نوجوانان در حقوق ایران ایجاد خواهد کرد و ساختارهای قانونی لازم را برای همکاری نهادهای مختلف در این امر مهم فراهم می‌کند.

برای شناخت بهتر مسائل حقوقی، با مشاوره تلفنی حقوقی صحبت کنید. تنها کافیست با شماره ۴۵۲۹۸-۰۲۱ تماس بگیرید.

مشاهده بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هجده + 8 =

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن